Adaptacja

Adaptacja treningowa

Adaptacja to inaczej przystosowanie organizmu do działających na niego bodźców, skutkujące poprawą zdolności morfologicznych, fizjologicznych i psychicznych. Adaptacja sportowca do obciążeń treningowych oraz zawodów jest tak samo ważna jak zdolność gatunku do przystosowania się do środowiska: inaczej nie przeżyje. Niezdolność zawodnika do zaadaptowania się do ciągle zmieniającego się obciążenia treningowego może skutkować przemęczeniem lub nawet przetrenowaniem, a to uniemożliwia osiągnięcie celu treningowego.

 

Przystosowanie

Wynik sportowy jest efektem długoletniego i mądrze zaplanowanego treningu. W tym czasie sportowiec poddawany jest różnego rodzaju stresorom (bodźcom), specyficznym dla danej dyscypliny, do których musi się dostosować. Im większy jest poziom adaptacji, tym lepsze zdolności sportowe. Dlatego celem każdego programu treningowego jest pobudzenie procesów przystosowawczych w celu poprawienia sprawności fizycznej zawodnika. Uzyskamy je dzięki manipulowaniu takimi czynnikami jak:

– objętość treningowa

– intensywność treningowa

– ilość jednostek treningowych w tygodniu, miesiącu, roku

 

Należy jednak pamiętać o 2 rzeczach:

1) Jeśli obciążenie treningowe nie zmienia się, adaptacja zajdzie tylko w początkowym etapie treningu po czym nastąpi okres zastoju (plateau).

2) Jeśli organizm poddawany jest zbyt mocnym lub nieustannie zmieniającym się stresorom, sportowiec nie będzie zdolny do adaptacji. W tej sytuacji może zajść spadek sprawności.

 

 

Skuteczność treningu

Aby proces był skuteczny konieczne jest systematyczne zwiększanie bodźca treningowego wywołującego adaptację organizmu. Systematycznie powtarzane ćwiczenia wywołują zmiany w układzie mięśniowym i nerwowym. Zmiany te zależne są od charakteru treningu, który dyktuje dyscyplina sportowa oraz objętości, intensywności i częstości jednostek treningowych.

Szybkość adaptacji zależy od złożoności danej umiejętności, a także stopnia trudności fizjologicznej i psychicznej danej dyscypliny sportowej. Należy również mieć na uwadze, że przystosowanie układu mięśniowego do obciążeń treningowych następuje szybciej niż adaptacja układu kostnego. Ponadto, w innym tempie rozwija się układ nerwowy. Wiedza ta pozwala na umiejętne rozłożenie w czasie konkretnych jednostek treningowych.

 

Rodzaje adaptacji wg. Tudor O. Bompa

Po mądrze zorganizowany treningu powinna następować adaptacja w 3 obszarach:

  1. Adaptacja nerwowo-mięśniowa – zwiększenie sprawności ruchów, koordynacji, synchronizacja i zwiększenie czynności jednostek motorycznych, pobudzenie przyrostu masy mięśniowej (hipertrofia), synteza nowych mitochondriów
  2. Adaptacja metaboliczna – zwiększenie zdolności gromadzenia nośnika energii ATP, fosfokreatyny, a także glikogenu mięśniowego, podwyższenie tolerancji mięśnia na akumulację kwasu mlekowego i opóźnienie procesów zmęczenia, zwiększenie wykorzystania tłuszczu jako źródła energii w wysiłkach długotrwałych, podwyższenie sprawności systemu glikolitycznego i tlenowego
  3. Układ sercowo-oddechowy – przyrost objętości płuc, rozrost ściany lewej komory serca, przyrost objętości lewej komory i objętości wyrzutowej serca, spadek tętna, rozrost siatki naczyń włosowatych, podwyższenie progu mleczanowego oraz VO2max

 

 

Podsumowując

Głównym celem (o którym pisałem tutaj) każdego programu treningowego powinno być podniesienie sprawności sportowca. Osiągniemy to przez zastosowanie większych wymogów treningowych do przekroczenia istniejącego poziomu adaptacji. W treningu siłowym może to być zwiększenie obciążenia z 75 do 80 procent maksymalnego ciężaru. W sportach wytrzymałościowych wydłużenie czasu trwania treningu lub zwiększenie jego intensywności. Wymogi te powinny zachodzić stopniowo, aby nie doprowadzić do załamania, a jednocześnie być na tyle silne, aby wywołać adaptację.

 

 

 

 

Bibliografia:

Tudor O. Bompa, G. Gregory Haff „Periodyzacja. Teoria i metodyka treningu”

 

Share

Dodaj komentarz