Specyfika wysiłku zjazdowca

Downhill jest charakterystycznym sportem jeśli chodzi o rodzaj wykonywanej pracy podczas zjazdu. Nie da się sklasyfikować go do jednej grupy, otóż podczas zjazdu występują zarówno elementy wytrzymałościowe, siłowe, szybkościowe oraz całość wymaga bardzo sprawnej koordynacji ruchowej.

 

Podczas zjazdu

Każdy cecha motoryczna będzie miała zróżnicowany udział zależnie od trasy. Na długiej trasie, z dużą ilością przeszkód i sekcji technicznych będzie ważne byśmy dojechali do końca bez popełniania błędów i jeszcze mieli siłę dokręcić do mety – wytrzymałość. O tym jak efektywnie będziemy pedałować na początku i na finiszu będzie decydować nasza siła i moc. W czasie zjazdu musimy w bardzo krótkim czasie reagować na wiele małych elementów jak kamienie, korzenie, czasami będzie konieczność przeniesienia ciężaru ciała lub przeskoczenia nad czymś, a do tego przyda nam się koordynacja i gibkość. Wszystkie te zdolności są potrzebne do pokonania trasy, a im lepiej rozwinięte tym lepszy czas i wynik. Trudno jest połączyć każdy z tych elementów w jednym treningu tak aby było to efektywne. Najlepszym sposobem będzie podzielenie całego okresu przygotowawczego na poszczególne bloki treningowe uwzględniające pożądane predyspozycje.

 

 

Drugim czynnikiem jaki należy wziąć pod uwagę podczas układania planu treningowego dla zjazdowca są systemy energetyczne, którymi dysponuje nasz organizm (ryc.1).

 

Systemy energetyczne

szlak ATP-PC (odpowiada za szybkie i maksymalne zrywy, energia (ATP) powstaje z rozpadu fosfokreatyny, czas trwania do 6 sekund) – ten szlak będzie użyty na samym początku wyścigu gdyż zasoby fosfokreatyny są bardzo ograniczone i pozwalają na produkcję zaledwie 3-4 kcal. Przykład: start i pierwszy odcinek gdzie będziemy starali się nabrać prędkości i pedałować jak maszyna.

glikoliza beztlenowa (krótki okres, w którym glikogen czyli nasze paliwo zmagazynowane w mięśniach i wątrobie rozpada się do glukozy w warunkach beztlenowych dając energię, czas trwania do 90 sekund) – używany podczas intensywnej aktywności, gdy nasz organizm potrzebuje dużo energii w krótkim czasie. Minusem jest jednak produkcja dużej ilości kwasu mlekowego powodującego uczucie zmęczenia i bólu w mięśniach. Szlak ten przeważa przez ok. pierwsze 90 sekund czyli zazwyczaj przez większość lub połowę czasu zjazdu!

przemiany tlenowe (energia powstaje ze spalania w warunkach tlenowych węglowodanów i tłuszczów) – po około 2 minutach intensywnej aktywności organizm jest zmęczony akumulacją kwasu mlekowego, powstałego podczas przemian beztlenowych, oraz zakwaszeniem komórek mięśniowych. Wówczas zaczynają dominować systemy tlenowe. Przykład: nikt nie jest w stanie długo biec sprintem, wówczas musimy zwolnić, tak by serce nadążyło z transportem tlenu do mięśni i „przełączyć” się na system tlenowy.

 

 

Należy jednak pamiętać, że każda aktywność fizyczna w tym kolarstwo zjazdowe wykorzystuje wszystkie trzy szlaki energetyczne. Nie istnieje sytuacja, w której dochodzi do użycia tylko jednego systemu. Inaczej mówiąc energia podczas zjazdu produkowana jest zarówno na drodze beztlenowej jak i tlenowej. Zazwyczaj jednak dominuje jedna z nich. Trzeba zaznaczyć, że przez odpowiedni trening jesteśmy w stanie podnieść nasz próg mleczanowy czyli moment kiedy zaczyna się nadmierna produkcja kwasu mlekowego w naszych mięśniach.  Zabieg ten zwiększa tolerancje organizmu na intensywny wysiłek. Ponadto osoby odpowiednio wytrenowane lepiej znoszą pracę w warunkach beztlenowych. Wynika to z adaptacji ich organizmu, który jest zdolny do szybszego usuwania kwasu mlekowego z komórek mięśniowych.

 

Mięśnie

Omówiliśmy cechy motoryczne oraz systemy energetyczne używane w zjeździe, a teraz pasuje powiedzieć coś efektorach odpowiedzialnych za cały wysiłek czyli o mięśniach.

Człowiek został wyposażony w kilka rodzajów włókien mięśniowych. Można wyróżnić główne z nich:

  • Włókna szybkokurczliwe (FT „fast twitch”), które dzielą się na:
    • FT IIa (oksydacyjno-glikolityczne)
    • FT IIb (glikolityczne)
  • Włókna wolnokurczliwe (ST „slow twitch”)

 

Włókna szybkokurczliwe FT charakteryzują się krótkim czasem skurczu, a do produkcji energii używają głównie szlaki ATP-PC oraz beztlenowego glikolitycznego. Ich skurcz jest silny, ale szybko ulegają zmęczeniu. Włókna FT IIa odpowiednio stymulowane są zdolne transformować się do IIb lub ST, jednak w bardzo niewielkim stopniu.

Włókna wolnokurczliwe ST charakteryzują się dłuższym czasem skurczu, do produkcji energii używają głównie szlaku tlenowego. Ich skurcz jest wolniejszy i słabszy od skurczu włókien FT, ale za to są zdolne do dłuższego wysiłku.

Podobnie jak ze szlakami energetycznymi, w każdym rodzaju wysiłku biorą udział włókna wolno- oraz szybkokurczliwe, a stopień ich zaangażowania zależy od czasu trwania i intensywności pracy mięśni. Skład mięśni, czyli procentowa zawartość włókien FT do ST w znacznej mierze zdefiniowana jest genetycznie. Uważa się, że osoby posiadające większą zawartość włókien typu FT będą lepiej radzić sobie podczas wysiłków siłowo-szybkościowych np. sprint, podnoszenie ciężarów, kolarstwo torowe. Natomiast osoby o przewadze włókien ST bardziej nadają się do sportów o charakterze wytrzymałościowym jak maratony, kolarstwo szosowe, piłka nożna itp.

 

Aby ułożyć trening który będzie efektywny i dobrze przygotuje nasz organizm do sezonu należy wziąć pod uwagę wszystkie wymienione wyżej elementy i w poprawny sposób rozwijać pożądane cechy. W ten sposób osiągniemy zamierzone rezultaty 😉

 

 

 

 

Share

Dodaj komentarz